De komende jaren krijgt de ondernemingsraad er een belangrijk aandachtsgebied bij: gelijke en transparante beloning. Met de aankomende Wet implementatie richtlijn loontransparantie worden werkgevers verplicht om meer inzicht te geven in hun beloningsbeleid. Daarmee krijgt ook de OR nieuwe rechten én verantwoordelijkheden.
Hoewel de oorspronkelijke invoeringsdatum van 1 januari 2027 niet wordt gehaald, staat één ding vast: de Europese regels moeten uiteindelijk ook in Nederland worden ingevoerd. Voor ondernemingsraden is dit daarom hét moment om zich voor te bereiden.
| De invoering van de nieuwe wet is uitgesteld. De planning was om deze per 1 januari 2027 in te voeren. Maar 1 januari 2027 als ingangsdatum is niet langer haalbaar. Dit i.v.m. de planning van de Tweede Kamer: in week 50 dit jaar en week 2 van 2027 is de behandeling van het wetsvoorstel gepland. De invoering wordt mogelijk uitgesteld met een half jaar of een heel jaar; dit moet nog blijken. Niettemin: Nederland móét de Europese regels invoeren. Werkgevers kunnen voorbereidingen beter voortzetten en niet uitstellen. Als OR kun je daarop aandringen. Alleen de precieze uitwerking van de wet zou nog iets zou kunnen veranderen. |
Waarom komt deze wet er?
De aanleiding is bekend: vrouwen verdienen gemiddeld nog steeds minder dan mannen. In Nederland bedroeg het gemiddelde loonverschil in 2024 volgens de presentatie 10,5%. Om ongelijke beloning beter zichtbaar te maken en aan te pakken, heeft de Europese Unie de Richtlijn Loontransparantie vastgesteld. De Nederlandse wetgeving moet deze richtlijn gaan omzetten naar concrete verplichtingen voor werkgevers.
Loontransparantie. Origineel beeld: Shutterstock
Wat gaat er veranderen?
De kern van de wet is simpel: werkgevers moeten kunnen uitleggen hoe salarissen tot stand komen en aantonen dat beloningsverschillen objectief zijn.
Dat betekent onder andere meer transparantie over:
- salarisstructuren;
- functiewaarderingssystemen;
- criteria voor salarisverschillen;
- eventuele loonkloven tussen mannen en vrouwen.
Daarnaast komt er voor grotere organisaties een rapportageverplichting. Werkgevers met 250 of meer werknemers zullen periodiek moeten rapporteren over beloningsverschillen tussen mannen en vrouwen.
Nieuwe rechten voor de ondernemingsraad – de OR krijgt een sterkere positie
Voor ondernemingsraden is vooral van belang dat de Wet op de ondernemingsraden (WOR) wordt uitgebreid.
Volgens het wetsvoorstel krijgt de OR instemmingsrecht op regelingen rondom:
- de objectieve criteria achter de loonstructuur;
- de indeling van functies in categorieën van gelijkwaardig werk;
- maatregelen om onverklaarbare loonverschillen weg te nemen;
- evaluaties en verbeterplannen wanneer een loonkloof van meer dan 5% wordt vastgesteld.
Dat maakt loontransparantie niet alleen een HR-thema, maar nadrukkelijk ook een OR-thema.
Meer informatie voor de OR – informatierecht uitgebreid
Naast een sterkere rol bij beleid krijgt de OR ook meer inzicht in de praktijk.
Werkgevers zullen de ondernemingsraad moeten informeren over:
- de opbouw en ontwikkeling van lonen;
- de loonkloof tussen mannen en vrouwen;
- geanonimiseerde looninformatie van groepen werknemers die gelijk of gelijkwaardig werk verrichten;
- rapportages over de uitkomsten van de loonanalyses.
Hierdoor kan de OR beter controleren of het principe ‘gelijk loon voor gelijkwaardig werk’ daadwerkelijk wordt toegepast.
Wat kan de OR nu al doen?
Ook al is de definitieve invoeringsdatum nog niet bekend, wachten is niet nodig. Sterker nog: veel ondernemingsraden kunnen het onderwerp nu al op de agenda zetten.
Vijf vragen die een OR vandaag al aan de bestuurder kan stellen:
- Hebben wij een transparant en actueel functiewaarderingssysteem?
- Welke objectieve criteria worden gebruikt om salarisverschillen te verklaren?
- Is onderzocht of binnen onze organisatie sprake is van een gender pay gap?
- Hoe bereiden HR en directie zich voor op de toekomstige rapportageverplichtingen?
- Welke instemmingsaanvragen verwacht de bestuurder als gevolg van de nieuwe wetgeving?
Deze vragen helpen niet alleen bij de voorbereiding op nieuwe wetgeving, maar geven ook inzicht in de kwaliteit en uitlegbaarheid van het huidige beloningsbeleid.
Van medezeggenschap naar toezicht
De nieuwe wet maakt duidelijk dat de OR steeds vaker een rol krijgt als toezichthouder op eerlijke arbeidsvoorwaarden. Waar ondernemingsraden zich traditioneel richten op reorganisaties, arbeidsomstandigheden en arbeidsvoorwaarden, komt daar nu een belangrijk thema bij: gelijke en transparante beloning.
Voor veel OR’en zal loontransparantie de komende jaren daarom een vast onderdeel van de overlegagenda worden. Niet alleen omdat de wet dat vraagt, maar ook omdat medewerkers steeds meer verwachten dat beloning eerlijk, uitlegbaar en objectief tot stand komt.
Meer weten?
ZPM verzorgt trainingen en workshops over de gevolgen van de Wet loontransparantie voor ondernemingsraden, inclusief de nieuwe instemmingsrechten, informatievoorziening en de praktische rol van de OR bij het bewaken van gelijke beloning. Meer info? 👉🏻https://zpm.nl/contact/
