Wij komen regelmatig discussies tegen of organisatiewijzigingen belangrijk zijn of niet. Let wel: ‘belangrijk’ volgens de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Artikel 25 van de WOR kent namelijk het adviesrecht toe aan de OR bij diverse ‘belangrijke’ wijzigingen. Maar wat maakt iets nu belangrijk? Wij geven raad!
Het is ook niet heel gemakkelijk, zeker niet op het eerste gezicht. Het maakt ook uit vanuit welk perspectief je kijkt. Voor een bestuurder is een verandering soms vanzelfsprekend, logisch, ‘going concern’. Aan de andere kant kan het vanuit het vertrekpunt van werknemers of de OR ingrijpend zijn, dus belangrijk.
Voorbeeld
Een organisatie werkt vanuit meerdere locaties. De bestuurder besluit om één locatie, met een beperkt aantal werknemers, want minder dan 5% van het totaal aantal werknemers in vaste dienst, te sluiten. De bestuurder vindt het niet belangrijke in de zin van artikel 25 WOR (adviesrecht). De OR ziet dat anders. Want enkelen kunnen in dienst blijven, maar krijgen een andere werkplek en deels andere werktijden. Een aantal zal zelfs ontslag krijgen. De bestuurder verwijst naar de reguliere regelingen die hiervoor zijn. Wat te doen?
Criteria onduidelijk
Het probleem met de WOR is dat de criteria voor wat ‘belangrijk’ is bij het adviesrecht (art. 25) niet eenduidig zijn vastgesteld. Nu kun je dat via een juridische procedure uittesten bij de Ondernemingskamer, maar dat is niet als eerste nodig. Er is wel houvast!
Om te beginnen is er jurisprudentie: door de jaren heen heeft de Ondernemingskamer meerdere keren uitspraak gedaan wat wel of niet belangrijk is. Dat levert wel houvast op.
Vuistregels
In het algemeen kun je zeggen dat ‘wel of niet belangrijk’ in de rechtspraak bepaald wordt aan de hand van de impact die er is op de organisatie, de werkzaamheden en/of de betrokken werknemers. Ook de effecten die indirect betrokken werknemers ervaren worden meegewogen. Met name wanneer het om een niet alledaags besluit gaat slaat de balans al gauw door naar wél belangrijk. Zeker wanneer het besluit tot andere effecten die weer opgevangen moeten worden. Meer achtergronden lees je bijvoorbeeld in het standaardwerk Inzicht in de ondernemingsraad van uitgeverij Sdu.
Let op
Vloeit het besluit voort uit eerder genomen besluiten? Dan is de kans juist groter dat de Ondernemingskamer oordeelt dat het om een níét belangrijk besluit gaat. Met name als er een zogeheten raambesluit genomen is. Dan is vaak besloten in welke gevallen organisatieveranderingen worden doorgevoerd. In het voorbeeld hierboven zou dit het geval kunnen zijn, maar dat vergt nader onderzoek en advies. Daarover hieronder meer.
Maar de vuistregel is dus: niet alledaagse besluiten met behoorlijk wat impact op organisatie, werkzaamheden en betrokken werknemers zijn belangrijk.
Welke wegen te bewandelen?
Wat moet je nu doen als je het als OR niet eens bent met de bestuurder, en er welles-nietes discussies dreigen te ontstaan? Achtereenvolgens zetten we opties op een rij. We beginnen met de stevigste aanpak.
- Gang naar de Ondernemingskamer
Het besluit aanvechten bij de Ondernemingskamer. De OR moet eerst een advocaat inschakelen, anders kun je überhaupt de gang naar de OK niet maken.
- Kort geding
Wanneer het een spoedeisende kwestie is, kan een kort geding passend zijn, om de kantonrechter te laten beslissen of dit een adviesplichtig besluit is. De OR kan dan vragen om een voorlopige voorziening om het besluit op te schorten.
- Arbiter
OR en bestuurder kunnen overeenkomen het geschil voor te leggen aan een arbiter, die tot een bindende uitspraak kan komen. Doorgaans is dit een jurist, maar het kan ook een inhoudelijk deskundige zijn, wanneer het specifieke materie betreft. Wanneer OR en bestuurder dit doen, hebben zij feitelijk al vastgesteld dat zij het oneens zijn ‘agree to disagree’. Dit is al een eerste stap om uit het conflict te raken.
- Bemiddeling door de Bedrijfscommissie
De Bedrijfscommissie, onderdeel van de SER in Den Haag, is ingesteld om medezeggenschap te bevorderen. Je kunt deze vragen om te bemiddelen, zodat een officiële procedure wellicht niet nodig is.
- Mediator
Niet alleen de Bedrijfscommissie kan bemiddelen, er zijn meer instanties die dat kunnen. Dat kunnen juristen zijn, maar ook andere deskundigen. Mediators hebben niet alleen aandacht voor de inhoud, maar juist ook voor de relatie, zodat OR en bestuurder en andere betrokkenen weer verder kunnen in de samenwerking.
- Adviseur
Schakel een adviseur in om je opties te verkennen. Bij voorkeur is een adviseur van meerdere markten thuis: zowel juridische kennis als psychologisch inzicht, kennis van de materie en vooral ook van de context van de organisatie en de betrokken personen.
Adviseurs van Zuidema personeelsmanagement & medezeggenschap
In onze praktijk komen we regelmatig vraagstukken tegen rondom wel of niet belangrijk. Doorgaans kiezen we de onderste hierboven beschreven invalshoek: verkennen van diverse ins en outs. Soms een beetje eigenwijs, juist als buitenstaander heb je een frisse blik. Maar altijd met oog voor de context en de mensen.
Meer weten over onze aanpak? Kennismaken? Lukt het niet ‘live’, dan toch zeker online!
Bel of mail ons gerust: tel. 033 434 58 00 | info@zuidemapm.nl | https://zuidemapm.nl
