Meer specifieke OR-rechten
In het 👉vorige blog schreef ik dat er sinds januari 2026 nogal wat arbo-verplichtingen voor de bestuurder zijn bijgekomen. Je kon lezen waarover de OR nu volgens de Arbowet geraadpleegd moet worden. En dat ‘raadplegen’ bepaald niet vrijblijvend is. Hoe dat allemaal in de praktijk werkt kun je hieronder vinden.
Hoe werken raadpleging en instemming in de praktijk?
De OR heeft een formele positie bij arbo-onderwerpen: de OR moet geraadpleegd worden, en instemmingmoet gevraagd worden voor nieuwe regelingen, de RI&E en het plan van aanpak. Samen geven beide rechten de OR een steviger positie. Want allebei verplichten ze de bestuurder om de OR te betrekken, maar raadpleging en instemming spelen op een ander momenten en met een ander gewicht. Beide rechten kunnen op hetzelfde onderwerp van toepassing zijn en versterken elkaar, bijvoorbeeld bij de RI&E of het contract met de arbodienst.
- Raadpleging speelt bij de voorbereiding. De bestuurder deelt zijn plannen en de OR denkt mee over de inhoud. Dit moet gebeuren voordat het voorstel definitief is.
- Instemming komt aan het einde. De bestuurder legt het definitieve voorstel ter instemming voor. De OR besluit wel of niet in te stemmen. Zonder instemming kan de bestuurder de regeling niet invoeren.
| Voorbeeld: De bestuurder wil een nieuwe RI&E laten uitvoeren. In de voorbereidingsfase raadpleegt de bestuurder de OR: welk bureau voert de RI&E uit, welke aandachtspunten neemt de OR mee, hoe wordt het plan van aanpak opgesteld? Als de RI&E klaar is en het plan van aanpak ook, dan vraagt de bestuurder instemming aan de OR. De OR beoordeelt dan het definitieve voorstel. De combinatie van beide rechten maakt het proces zorgvuldiger. Door eerst te raadplegen kan de OR aanpassingen voorstellen op weg naar een beter voorstel. Door daarna instemming te vragen behoudt de OR veel invloed. |
Het verschil tussen raadpleging en instemming
Raadpleging en instemming zijn twee verschillende rechten met een ander gewicht. Beide kunnen op hetzelfde arbo-onderwerp van toepassing zijn. De onderstaande tabel vat de verschillen en overeenkomsten samen.
| raadpleging | instemming | |
| welke wet | Arbowet art. 12 | WOR art. 27 |
| moment in het proces | voorbereiding (voordat er een voorstel of voorgenomen besluit is) | besluitvorming (bij het voorgenomen besluit van het definitieve voorstel) |
| rol van de OR | meedenken, vragen stellen, voorstellen doen | instemmen of niet instemmen |
| ‘vetorecht’ | nee, de Bestuurder hoeft de OR niet te volgen | ja, zonder instemming mag de Bestuurder de regeling niet invoeren |
| verplichtingen voor Bestuurder | tijdig informeren, actief laten meedenken, inhoudelijk reageren | instemmingsaanvraag voorleggen, OR voldoende tijd geven |
| bij niet-naleven door Bestuurder | Arbeidsinspectie kan eis tot naleving opleggen | OR kan naar de kantonrechter; Bestuurder kan vervangende toestemming vragen |
| van toepassing op | zes arbo-onderwerpen (Arbowet art. 12) | regelingen op het gebied van arbo, verzuim en re-integratie (WOR art. 27 lid 1 onder d) |
Bestuurder of HR aan zet?
De bestuurder is sinds 29 januari 2026 wettelijk verplicht de OR te raadplegen over arbo-onderwerpen. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt bij de bestuurder, niet bij HR. HR kan het proces operationeel ondersteunen, bijvoorbeeld bij agendering, informatieverzameling en verslaglegging. De inhoudelijke raadpleging zelf voert de bestuurder. Begin daarom met een inventarisatie: worden de zes arbo-onderwerpen al met de OR besproken, en zo ja, gebeurt dat als raadpleging of alleen als mededeling? Maak afspraken over het moment en de manier van raadplegen en leg die afspraken vast.
Tips voor de praktijk van de OR
- Check of de drie elementen van raadpleging in de praktijk worden nageleefd:
1. tijdig informeren
2. actief laten meedenken
3. inhoudelijk reageren op de inbreng van de OR - Agendeer het thema ‘raadplegen’. Het is sinds dit jaar nieuw voor zowel bestuurder als OR! Maak afspraken over het moment en de manier van raadplegen; leg die afspraken vast en zorg dat ze periodiek worden getoetst.
- Weet waarover instemming moet worden gevraagd. We zetten het hier nog eens op een rij. Instemming moet op basis van WOR-artikel 27.1d gevraagd worden voor:
– de RI&E en het plan van aanpak
– het contract met de arbodienst
– de keuze en positionering van de preventiemedewerker
– regelingen op het gebied van arbeidsomstandigheden
– regelingen op het gebied van ziekteverzuim en re-integratiebeleid - Wees zo nodig kritisch of het proces bij instemmingsverzoeken zorgvuldig is. Check het op:
– ontvangt de OR de instemmingsaanvraag schriftelijk?
– krijgt de OR voldoende tijd om het voorstel te beoordelen?
– is er ruimte voor overleg voordat de OR beslist?
– worden de afspraken vastgelegd?
Tot slot
Maak goed onderscheid tussen instemming en raadpleging. Het zijn twee verschillende rechten met een ander gewicht. Als je dat onderscheid niet maakt kan je rechten onbenut laten. Raadpleging gaat over de voorbereiding; instemming over het definitieve besluit.
Een mededeling in de Overlegvergadering is geen raadpleging! Raadplegen houdt méér in dan de OR vertellen wat er gaat gebeuren. De drie elementen (tijdig informeren, actief laten meedenken, inhoudelijk reageren) moeten in de praktijk alle drie worden nageleefd. Wees alert!
Hulp nodig?
Vraag ons advies hoe de mogelijkheid te benutten. We helpen graag. Op een constructieve manier. Meer informatie? https://zpm.nl/contact/
